HISTORIA XIX I XX W

HISTORIA XIX I XX W Версия для печати Отправить на e-mail
Niezwykle skomplikowana historia XIX i XX w. spowodowaіa, iї na szeroko rozumianym Wschodzie, przede wszystkim w krajach byіego Zwi№zku Radzieckiego, їyj№ licz№ce siк skupiska mniejszoњci polskiej.

Przez wiele lat fakt ten nie byі dopuszczany do њwiadomoњci publicznej w Polsce. Rуwnieї kr№g moїliwoњci dziaіania grupowego Polakуw na Wschodzie byі niezwykle ograniczony. Istotn№ zmianк tej sytuacji spowodowaіa polityka gіasnosti (jawnoњci) i pierestrojki (przebudowy) zainicjowana przez Micha­iіa Siergiejewicza Gorbaczowa, a nastкpnie rozpad imperium radzieckiego. Polacy, їyj№cy w warunkach tworzenia siк nowego systemu politycznego, zaczкli wykorzystywaж pojawiaj№ce siк szanse i tworzyж zrкby zarуwno organizacji narodowych, jak i spoіeczeсstwa obywatelskiego.

Fakt uzyskania moїliwoњci przejawiania aktywnoњci grupowej pozy­tywnie wpіyn№і na rozwуj їycia spoіecznego mniejszoњci polskiej. Mniej­szoњci, ktуra — co naleїy podkreњliж — nie jest Poloni№, albowiem Polonia stanowi efekt i owoc emigracji. Natomiast Polacy їyj№cy na wschodnich obszarach naszego kontynentu nigdy ze swej ojczyzny nie wyjeїdїali, zmieniaіy siк tylko granice. W rezultacie poza granicami Polski pozostaіo, co najmniej 1,5 min osуb narodowoњci polskiej.

Polacy zamieszkuj№ i zaznaczaj№ siк aktywnie w wielu rozmaitych krajach, np.: w Biaіorusi, Estonii, Kazachstanie, Litwie, Јotwie, Moіdawii, Rosji, czy na Ukrainie. Istotne jest pytanie na ile polska mniejszoњж jest w stanie wytworzyж instytucje grupowe i realizowaж cele narodowe, ktуre nie byіyby sprzeczne z polityk№ poszczegуlnych krajуw oraz jaki stosunek maj№ wіadze paсstwowe do Polakуw. Wydaje siк, iї w tym przypadku Pola­cy jawi№ siк jako lojalni obywatele swoich paсstw. Odzwierciedleniem tego stanu staіo siк hasіo z pocz№tkуw odrodzenia narodowego spoіecznoњci pol­skiej w Republice Litewskiej — „Litwa Ojczyzn№, Polska Macierz№». Polacy oczekuj№ jednak by ich prawa i d№їenia byіy respektowane zgodnie z po­wszechnie przyjкtymi standardami.

W okresie powojennym problematyka ta poruszana byіa sporadycz­nie. Jednak od pocz№tku lat dziewiкжdziesi№tych kwestie te podejmowane s№ szeroko przez wielu badaczy1. Ukazaіa siк jak dot№d rуwnieї znacz№ca licz ba prac zbiorowych poњwiкconych temu zagadnieniu . Caіy czas jednak ta problematyka i bogactwo aktywnoњci Polakуw na Wschodzie nie jest w peіni odzwierciedlone. Rуїnorodnoњж i wieloaspektowoњж їycia spoіecz­nego oraz dynamika zmian powoduj№, iї niezbкdne s№ staіe badania ukie­runkowane na polsk№ mniejszoњж za wschodni№ granic№. Istotne jest bowiem nie tylko poznanie stanu faktycznego, ale rуwnieї wskazanie moїliwych drуg dalszego rozwoju. Bez tego nie jest moїliwe okreњlenie zakresu po­trzeb. Niezwykle waїny wkіad stanowi№ wiкc prezentacje badaс specjali­stуw i praktykуw, ktуrzy w sposуb obiektywny okreњlaj№ obszary aktywno­њci, dialogu i porozumienia. Poprzez ten zasуb wiedzy moїna zaњ wypraco­wywaж perspektywy. Przeіamuje to bariery i tworzy pomosty ponad grani­cami.

Niniejsza ksi№їka nie pretenduje do ujкcia caіoњciowego, ale jest elementem tego waїnego i trudnego dziaіania, polegaj№cego na okreњleniu statusu Polakуw їyj№cych na Wschodzie, ich aktywnoњci grupowej i szan­sach wspуіpracy z Macierz№. Autorzy wyraїaj№ nadziejк, iї pozycja ta przy­czyni siк nie tylko do lepszego poznania їycia spoіecznego mniejszoњci polskiej poza granicami kraju, ale rуwnieї rozpoznawania potrzeb i sku­teczniejszej pomocy rodakom їyj№cym na Wschodzie.

Przygotowanie i wydanie niniejszej publikacji nie byіoby moїliwe bez wsparcia wielu їyczliwych osуb. Redaktor prosi wiкc by wyrazy szczegуlnego podziкkowania przyjкli: Witold Bobryk, Andrzej Brochocki, Alina Czerniawska, Rafaі Dmowski, Anna Falba, Joanna Gaіach, Beata G№tarek, Anna Goіowiejko, Jacek Grabiсski, Olga Horodecka, Jacek Jefimiuk, Jerzy Karpowicz, Izabela Ko­chan, Janusz W. Kowalski, Karol Kraszewski, Tadeusz Markiewicz, Magdalena Mazurek, Henryk Maїul, Marek Moczulski, Jacek Myszkowski, prof. Edward Pawіowski, Jan Piotrowski, Stanisіaw Przesmycki, Antoni Raczyсski, Grzegorz Welik, Andrzej Wojciuk, Wojciech Wysocki, Jуzef Zawadzki, Helena Їmiсko.

Adam Bobryk

1 Spoza grupy autorуw niniejszej publikacji wymieniж tu naleїy przede wszystkim badaczy takich jak: Grzegorz Babiсski, Andrzej Chodubski, Roman Dzwonkowski, Piotr Eberhardt, Adam Hlebowicz, Mikoіaj Iwanow, Mieczysіaw Jackiewicz, Urszula Kaczmarek, Albin Koprukowniak, Adam Koseski, Antoni Kuczyсski, Zbigniew Kurcz, Zofia Kurzowa, Stani­sіawa Lewandowska, Piotr Јossowski, Jan Mazur, Wіadysіaw Miodunka, Jolanta Mкdel-ska, Artur Patek, Andrzej Sadowski, Aleksander Srebrakowski, Elїbieta Smuіkowa, Hen­ryk Stroсski, Marek Szczerbiсski, Dariusz Њladecki, Edward Walewander, Zdzisіaw J. Winnicki, Krzysztof Woџniakowski. 2Wskazaж tu naleїy m. in.: Mniejszoњci polskie i Polonia w ZSRR, red. H. Kubiak, T. Pa-leczny, J. Rokicki, M. Wawrykiewicz, Wrocіaw-Warszawa-Krakуw 1992; Polonia w Eu­ropie, red. B. Szydіowska-Cegіowa, Poznaс 1992; Oњwiata polskojкzyczna za granic№. Stan obecny i perspektywy rozwoju, red. J. Mazur, Warszawa 1997; Polskie odrodzenie na Wschodzie, red. A. Bobryk i J. Jaroс, Siedlce 1999; Paсstwo polskie wobec Polakуw na Wschodzie, red. T. G№sowski, Krakуw 2000; Przeszіoњж, teraџniejszoњж i przyszіoњж Pola­kуw na Wschodzie, red. M. Szczerbiсski, T. Wolsza, Gorzуw Wielkopolski 2001; Kultura i њwiadomoњж etniczna Polakуw na Wschodzie. Tradycja i wspуіczesnoњж, red. M. Kuczyс­ski, M. Michalska, Wrocіaw 2004; Blisko, a tak daleko. Polacy w obwodzie brzeskim na Biaіorusi, red. A. Bobryk, Warszawa 2004; Polska mniejszoњж narodowa w Europie Њrod­kowo-Wschodniej. Nowe problemy i wyzwania wobec wspуіczesnych przemian w paс­stwach regionu, red. Z. J. Winnicki, Wrocіaw 2005; Polska-Biaіoruњ. Problemy s№siedztwa, red. H. Chaіupczak, E. Michalik, Lublin 2005. Duїe znaczenie maj№ rуwnieї wydawnictwa realizowane cyklicznie przez Instytut Badaс nad Poloni№ i Duszpasterstwem Polonijnym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Instytut Europy Њrodkowo-Wschodniej.

Uniwersytet w Biaіymstoku

Закладка Постоянная ссылка.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *